“Matczyna facylitacja w praktyce zdrowienia, funkcjonalnego przywracania oraz indywidualnego rozwoju. “ 

W dzisiejszych czasach badanie funkcjonalnych możliwości człowieka w aspekcie praktycznym jest niezwykle aktualne zarówno w obszarze rozwoju sportowego i samodoskonalenia, jak i w przezwyciężaniu ograniczeń funkcjonalnych oraz przywracaniu niedorozwiniętych bądź utraconych funkcji do normy. Szczególnie problem zdrowia funkcjonalnego nabiera ostrości w związku z obecną wojną i jej konsekwencjami w postaci urazów bojowych. P.K.Anochin, badając funkcjonalne systemy organizmu, odkrył, że czynnikiem system twórczym ich organizacji jest zdolność organizmu do odzwierciedlania wydarzeń w czasie (Anochin P.K., O uprzedzającym odzwierciedleniu rzeczywistości// Wopr. filozofii, 1962, nr 6, s.97-109). Ustalono w szczególności, że powstawanie funkcjonalnych systemów jest związane z ukierunkowaniem organizmu na uczestnictwo w przyszłych wydarzeniach. Czasowe aspekty organizacji systemów adaptacyjnych dobrze wyjaśnia teoria odruchów, według której istnieje zależność między czasem potrzebnym do zorganizowania połączeń zarządzających a poziomem organizacji funkcjonalnej. Koncepcja uprzedzającego odzwierciedlania rzeczywistości, stworzona przez Anochina, została opracowana w celu wyjaśnienia mechanizmów funkcjonalnych aktywności życiowej organizmu. Ta koncepcja pozwala stwierdzić, że organizacja indywidualnej działalności życiowej odbywa się poprzez tworzenie w organizmie systemu sterowanych wydarzeń w oparciu o ich czasowe powiązania. Interakcja z przyszłymi wydarzeniami opiera się na uprzedzającym  odzwierciedleniu rzeczywistości, interakcja w czasie teraźniejszym - na reaktywności elementarnego poziomu, natomiast interakcja z przeszłością - na pamięci. Innymi słowy, wejście w strefę wydarzeń odbywa się poprzez bezpośredni udział w bieżącym czasie, planowanie przyszłości oraz przywoływanie wspomnień z przeszłości. Sterowane wydarzenia na poziomie dowolnej regulacji są warunkowane organizacją połączeń zarządzającym w organizmie, które realizują się w postaci wyobrażeń, umiejętności, nawyków i automatyzmów. Cybernetyka działalności adaptacyjnej organizmu opiera się na generowaniu odpowiedzi na bodziec. Elementem systemotwórczym cybernetycznego systemu aktywności indywidualnej jest funkcja wyobrażeń.

Iwan Michajłowicz Sieczenow pisał, że całe ogromne zróżnicowanie procesów mózgowych znajduje odzwierciedlenie na poziomie motoryki mięśniowej (Sieczenow I.M., Odruchy mózgu, Petersburg, 1866, s.186). Analizując tę zależność w kontekście wyobrażeń, można stwierdzić, że wyobrażenia tworzą podstawę organizacji percepcji oraz regulacji działań psychicznych i fizycznych człowieka. Wyobrażenie jest integracyjnym, wzorcowym produktem procesu przekształcenia informacji, energii i substancji w organizmie na poziomie wyjściowym. Jako mechanizm filozoficzny może być dziedziczne, wrodzone i nabyte. Oznacza to, że wyobrażenie ma filozoficzna podstawę w sferze podstawowych automatyzmów, które są elementem początkowych poziomów reakcji organizmu na zmieniające się warunki w procesie adaptacyjnym.

Ilja Arkadijewicz Arszawski pisał: “Życiem organizmu i jego rozwojem kieruje układ ruchowy” (Arszawski A.W., Filozoficzne podstawy aktywności ruchowej, Moskwa, 1979, s.256). W tym kontekście mechanizm wyobrażenia odnosi się do sfery ideomotorycznej organizacji indywidualnej aktywności i jest maksymalnie zgodny z zasadami cybernetycznej organizacji życia. Wszystkie procesy życiowe w organizmie są związane z ruchem, co pozwala traktować wyjściowy poziom wyobrażeń jako element regulacyjny organizacji układu ruchowego. Wyobrażenie wpływa również na wszystkie poziomy organizacji wewnętrznych procesów organizmu. Przykładowo, jeśli szczegółowo wyobrazimy sobie soczystą cytrynę, organizm zaczyna przygotowywać się do procesu fermentacji, a przypomnienie sobie określonych wydarzeń pozwala otworzyć uczucia związane z nimi, w tym poziomie emocjonalnym, a zatem również hormonalnym. Wyobrażenie jest elementem systemu zarządzania samoregulacji organizmu, syntezą aferentno-eferentną organizacji funkcjonalnej, punktem wyjściowym szeregu przekształceń wszystkich form aktywności indywidualnej, w tym mechanizmów gotowości fizjologicznej, percepcji i odpowiedzi na zmieniające się warunki życia, czyli procesów cybernetycznych systemy adaptacyjnego organizmy jako całości.

 Podstawowy poziom zadań ruchowych można uznać za przestrzeń regulacji posturalnej. Do funkcjonalnej przestrzeni regulacji posturalnej zalicza się wszelkie procesy mechanicznej organizacji wewnętrznej i zewnętrznej konfiguracji elementów ciała, których końcowym produktem jest pionowa postawa ciała w przestrzeni.

Podstawowymi formami aktywności organizmu są spontaniczna aktywności i podstawowy poziom reaktywności oraz ich integracyjne produkty w procesie adaptacji do warunków przestrzennych. Podstawowym poziomem integracji jest kontakt bezpośredni, na podstawie którego organizuje się początkowy poziom komunikacyjnych wyobrażeń noworodka. Analizując słynna tezę I.M. Sieczenowa w aspekcie integracyjnej działalności układów neuronalnych, rozumiemy, że chodzi o przekształcenie napięcia w wektor ruchu oraz integrację wektorów motorycznych mięśni. Matka trzymająca własne niemowlę w rękach to początkowy poziom funkcjonalnego uporządkowania aktywności organizmu dziecka oraz element systemotwórczy organizacji jego działalności komunikacyjnej. Matczyna facylitacja jest naturalnym mechanizmem ruchowej synchronizacji z organizmem dziecka. Realizuje się na podstawie empatii matki i wspiera uporządkowanie aktywności organizmu dziecka. Jednym z istotnych efektów matczynej facylitacji jest stworzenie warunków do dojrzewania wegetatywnego układu nerwowego dziecka. Matczyna facylitacja wspiera także mechanizm generowania impulsu ruchowego, organizację systemów wektorowych, procesy ruchowej homeostazy, kształtowanie stanu względnego spokoju, rozwój mechanizmów stabilności systemowej organizmu dziecka, w tym na odporności na wpływy zewnętrzne oraz inne funkcje życiowe, łącznie z rozwojem psychicznym i komunikacyjnym. Podstawą tego rozwoju jest facylitacja w przestrzeni minimalizacji porcji aktywności, synchronizacja ruchów, modulacja parametrów, integracja porcji aktywności oraz inne zadania związane z funkcjonalnym uporządkowaniem i rozwojem systemów adaptacyjnej aktywności dziecięcego organizmu. Proces uporządkowania jest podstawą organizacji zdrowia, funkcjonalnej optymalizacji i regeneracji oraz indywidualnego rozwoju. Świadoma i wolicjonalna osoba może stworzyć wewnętrzne warunki w swoim organizmie do facylitacyjnej interakcji wyższych poziomów funkcjonalnych z poziomami podstawowymi, co jest przedmiotem dowolnej samoregulacji w celu optymalizacji funkcjonalnej, regulacji lub rozwoju indywidualnych możliwości. W praktycznym aspekcie wykorzystanie techniki “Matczynej facylitacji” w celu pomocy dziecku lub osobie dorosłej w procesie organizacji lub reorganizacji funkcjonalnej zakłada hierarchię poziomów złożoności, jednak na poziomie podstawowym technika ta jest szeroko dostępna. Ważnym czynnikiem tej praktyki jest niemal całkowity brak przeciwwskazań. Efektywne wykorzystanie technik matczynej facylitacji przez rodziców, bliskich osób potrzebującej pomocy bądź specjalistów w procesie zdrowienia lub przezwyciężania problemów rozwoju indywidualnego wymaga przyswojenia odpowiedniego materiału teoretycznego i praktycznego. Opanowanie tych technik obejmuje wypracowanie umiejętności kontroli ruchu za pomocą specjalnych ćwiczeń, w tym treningu ideomotorycznego, w celu wykrycia najdrobniejszych ruchów w ciele innej osoby oraz rozwinięcia zdolności do synchronizacji z nimi poprzez własne ideomotoryczne obrazy, zarówno w trybie regulowanym, jak i eksploracyjnym. Matczyna facylitacja jest elementem praktyki facylitacji funkcjonalnej, która organizuje się w przestrzeni własnych kategorii, kryteriów, celów oraz technik realizacji. Temat ten nie wyczerpuje wszystkich aspektów zdrowienia, funkcjonalnego przywracania (zarówno stanu ruchowego, jak i psychicznego, na przykład w przypadku PTSD, co obecnie jest szczególnie istotne) ani przezwyciężenia zaburzeń rozwoju indywidualnego (MPD, ASD, ADHD, opóźnień rozwojowych i innych), ale stanowi ważny element programów zdrowotnych, rehabilitacyjnych i rozwojowych systemu “Wolicjonalna plastykę / Mikrokinetyczna synchronizacja”, gdzie jest systemowo opracowana i efektywnie wykorzystywana w organizacji oraz reorganizacji funkcjonalnej bazy organizmu. Uważamy, że facylitacja jest jedyną możliwością konstruktywnego wpływu na organizację procesów aktywności organizmu w aspekcie indywidualnego rozwoju i rozwoju funkcjonalnych możliwości człowieka.